Çocuklarda Okuma Alışkanlığı Nasıl Kazandırılır?

Her ebeveyn çocuğunun kitaplarla arasının iyi olmasını ister; ama "hadi kitap oku" demenin nadiren işe yaradığını da hepimiz biliriz. Okuma alışkanlığı bir günde kazanılmaz; sevilen anların, küçük rutinlerin ve doğru kitapların birikimiyle yavaş yavaş filizlenir. İyi haber şu: bu süreci zorlaştırmanıza gerek yok. İşte gerçekten işe yarayan, denenmiş yaklaşımlar.

Rutin Kurun, Ama Esnek Kalın

Çocuklar öngörülebilirliği sever. Uyku öncesi on beş dakikalık bir okuma zamanı, birkaç hafta içinde günün beklenen, hatta iple çekilen parçasına dönüşür. Önemli olan sürenin uzunluğu değil, düzenliliğidir; yorgun günlerde tek bir hikâye bile yeterlidir.

Rutini bir görev gibi sunmayın. Işıkları kısmak, yatağa birlikte kıvrılmak, o güne ait küçük bir sohbetle başlamak... Bu ritüeller okumayı "yapılacaklar listesi"nden çıkarıp "birlikte geçirilen zaman" kategorisine taşır. Çocuk kitabı değil, o hissi hatırlar; ve o his kitaba bağlanır.

Rol Model Olun

Çocuklar söyleneni değil, gördüğünü yapar. Elinde telefonla "kitap oku" diyen bir ebeveynin mesajı pek inandırıcı olmaz. Buna karşılık kendi kitabını okurken görülen bir çocuk, okumanın yetişkinlerin de yaptığı, değerli bir şey olduğunu içselleştirir.

Bunun için edebiyatçı olmanıza gerek yok; gazete, dergi, yemek tarifi bile olur. Ara sıra okuduklarınızdan bahsedin: "Bugün kitabımda çok ilginç bir şey okudum..." Merak bulaşıcıdır, özellikle de anne-babadan bulaştığında.

Seçim Özgürlüğü Tanıyın

"Okuman gereken kitap" ile "okumak istediğim kitap" arasındaki fark, çocuğun iç motivasyonudur. Kitapçıya birlikte gidin, kütüphanede raf raf gezdirin, kapaklara bakıp tahminler yürütün. Çocuk kendi seçtiği kitabı bitirme konusunda çok daha kararlıdır.

Bu arada "o da kitap mı?" yargısından kaçının. Çizgi roman, dergi, bilgi kitabı, şaka kitabı... Hepsi okumadır. Zevk kapısı bir kez açıldığında, edebi zevk zamanla kendiliğinden derinleşir; önemli olan kapının açık kalmasıdır.

Kişiselleştirilmiş Kitapların Rolü

Okumaya mesafeli çocuklar için en etkili kırılma noktalarından biri, kahramanı kendisi olan bir hikâyedir. Sayfada kendi ismini gören, çizimlerde kendine benzeyen bir karakterle karşılaşan çocuk için kitap birdenbire "başkasının hikâyesi" olmaktan çıkar; onun macerası hâline gelir.

Bu deneyim özellikle okuma alışkanlığının ilk adımlarında güçlü bir itici güçtür. Çocuk hikâyeyi tekrar tekrar istemeye başlar; ve tekrar, alışkanlığın ta kendisidir. Ballokmam'da çocuğunuzun kahramanı olduğu, yaşına uygun hikâyeler oluşturabilirsiniz; kitapla ilk sıcak teması kurmak için güzel bir başlangıç noktasıdır.

Son Söz

Okuma alışkanlığı mükemmellik istemez; istikrar ister. Bazı günler iki sayfa, bazı günler iki bölüm okunur; bazı günler hiç okunmaz. Sorun değil. Kitapla kurulan olumlu bağ korunduğu sürece, alışkanlık kendiliğinden yerleşir. Siz sabırla o sıcak anları biriktirmeye devam edin; gerisi gelecektir.